Tìm hiểu Giáo Xứ Đông A – Giáo phận Thái Bình

I.Vị trí Địa Hình

Đông A trước đây thuộc thôn Bồng Tiên, Tổng Hành Nghĩa. Ngày nay Đông Anằm trên dải đất thuộc hai làng Đông Tiên và Văn Long,xã Vũ Tiến, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình – phía tả ngạn sông Hồng. Hầu hết các gia đình định cư dọc theo ven sông Bồng Tiên, trên trục lộ 463 từ quốc lộ 10 đi chùa Keo, qua Trung tâm thương mại Bồng Tiên. Nơi đây cũng chính là khu trung tâm hành chính, văn hóa, giáo dục, thể thao và cơ sở y tế của xã Vũ Tiến.

Giáo họ Đông A thuộc giáo xứ Bồng Tiên, Giáo phận Thái Bình, cách Tòa Giám mục Thái Bình và Trung tâm thành phố Thái Bình 12km về phía Bắc, phía nam giáp giáo phận Bùi Chu. Số giáo dân hiện nay là 1.072 nhân danh.

Đông A nhận Thánh Phêrô làm Quan Thầy.

II.Hình Thành và Phát Triển

Theo gia phả họ Trần Tôn (cụ tổ Trần Xuân Kì, hiệu Xuân Uyển), làng Bồng Tiên đón nhận ánh sáng Phúc Âm từ năm 1762. Các tín hữu đầu tiên đã lãnh nhận phép Rửa khi được các cha thừa sai từ Phú Nhai sang dạy kinh văn đạo lí, mượn nhà cụ tổ làm nơi cầu nguyện và đã cử cụ Trần Xuân Thuận làm Trùm tiên khởi của Giáo họ Bồng Tiên.

Ánh sáng Phúc Âm mỗi ngày một lan rộng, số người theo Đạo cũng tăng nhanh. Do đó, gốc mẹ Bồng Tiên được phân ra thành nhiều họ giáo như: Bồng Tiên 1, Bồng Tiên 2, và Bồng Tiên 3. Trong đó, Bồng Tiên 2 chính là Giáo họ giáo Đông A, được thành lập năm 1821 và đã nhận Thánh Phêrô làm Đấng bảo trợ, đến nay đã được 193 năm.

Sau khi thành lập họ giáo, các bậc tiền nhân đã chọn đất khu trung tâm làng Trài, tức Xóm Long Tiên cũ, làm nơi xây cất nhà nguyện đầu tiên vào năm 1821. Ngôi nhà nguyện đó có 6 gian theo kiểu cũ, được làm bằng gỗ, cột bằng tre hoặc bằng cau, xung quanh ghép ván, mái lợp tranh. Đây là nơi trung tâm sinh hoạt đời sống Đức tin, để giáo dân đến cầu nguyện và học kinh văn đạo lý.

Mặc dù trải qua nhiều cơn cấm cách bắt đạo, nhưng các tín hữu chân quê luôn vững niềm cậy trông vào Chúa với một Đức Tin vững vàng, sẵn sàng hy sinh mạng sống để bảo vệ Đức tin của mình. Năm 1860, là đợt cấm cách đạo dữ dội. Vua Tự Đức ra một loạt chiếu chỉ cấm đạo, nhất là chiếu chỉ thứ VI nhằm tiêu diệt hết các đấng bậc. Tỉnh Thái Bình bấy giờ còn thuộc quyền quan tổng đốc Nam Định là Nguyễn Đình Tấn, tức Thượng Hủy thi hành rất ráo riết. Trong họ giáo có 4 người bị bắt đem đi giam ở nhà ông Lý trưởng Phạm Ngọc Đề, làng Tăng Gia, huyện Quỳnh Côi. Sau khi bị giam 6 tháng, tất cả 4 vị được lãnh phúc Tử Đạo, sau đó được một người giáo dân đạo đức cải táng và đưa hài cốt về. Hai vị bị án chôn sống, được mai táng ở đất nhà thờ, đó là Đaminh Trần Nhiên Nghiên và Đaminh Trần Quý Thiều, bị hành án ngày 5.6.1862. Hai vị khác nữa bị án thiêu sinh là: Đaminh Diệc và Đaminh Bôn, thi hài các ngài được mai táng ngoài đồng.

Năm 1883, Vua Tự Đức qua đời. Năm 1888, vua Hàm Nghi mất chức, Đạo Công Giáo được hoàn toàn tự do. Thời đó, cha Vũ Ruyện quản nhiệm, các vị tiền nhân đã chuyển nhà thờ sang phía Nam, cách chỗ nhà thờ cũ khoảng 200m. Tuy nhiên, ngôi nhà này vẫn còn thô sơ, làm bằng gỗ ván ghép và lợp tranh, nhưng khang trang sạch sẽ hơn. Đây là ngôi nhà thờ thứ II của giáo họ, được  tồn tại để làm nơi sinh hoạt tâm linh cho cộng đoàn trong suốt 13 năm (1888-1901).

Năm 1902, dưới dưới thời cha Giuse Đốc quản nhiệm (1902-1906), đời Đức Giáo Hoàng Piô X (1903-1914), lúc đó, Thái Bình vẫn thuộc giáo phận Bùi Chu, do Đức cha Femandez Định làm giám mục giao phận (1898-1907). Dân số trong giáo họ mỗi ngày một đông, nhiều người làm ăn khá hơn. Nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tôn giáo cho cộng đoàn, giáo họ lại một lần nữa di chuyển nhà thờ về phía trước, sát với đường trục xóm và cạnh sông Trài, cũng chính là khu đất ngôi thánh đường ngày nay. Diện tích khu đất khoảng 2.483m2, trong đó cụ Đạt dâng cúng 360m2. Ngôi nhà thờ được xây dựng bằng gỗ lim, cột tròn có đường kính 0,4m và lợp ngói vảy trâu, gồm 7 gian, với chiều dài: 27m, rộng: 9m; gian cuối để trống, có xà treo chuông. Nhà thờ được trang trí mĩ thuật và là một trong những nhà thờ hiện đại thời đó. Đây là lần thứ III giáo họ tái thiết và xây lại nhà thờ.

Sau khi 2 miền Nam, Bắc chuẩn bị thống nhất, Chủng viện Thánh Tâm Mĩ Đức được mở cửa trở lại để đón các Chủng sinh. Trong số 15 linh mục đầu tiên của giáo phận, cha Gioan B. Phạm Ngọc Châu được bổ nhiệm về quản xứ Bồng Tiên. Từ đó, mọi việc trở nên dễ dàng hơn, Giáo họ Đông A cũng bắt đầu với thời kì mới để xây dựng giáo họ ngày càng tốt đẹp hơn.

Ngôi nhà thờ bằng gỗ lim là trung tâm sinh hoạt tôn giáo của cộng đoàn suốt 99 năm, mặc dù đã nhiều lần được tu sửa, nhưng một chặng đường dài trải qua bao phong ba gió táp do thiên nhiên, ngôi nhà thờ đã xuống cấp nghiêm trọng. Bên cạnh đó, số giáo dân ngày càng tăng, nhằm đáp ứng nhu cầu lợi ích thiêng liêng cho cộng đoàn, giáo họ cần có ngôi nhà thờ lớn hơn. Năm 1998, dưới thời cha Đa minh Phạm Quang Trung – Chánh xứ Bồng Tiên, được Đức Cha Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang – Giám mục Giáo phận – cho phép, cha xứ cùng với cộng đoàn giáo họ đã quyết định tái thiết và xây dựng lại ngôi nhà thờ một lần nữa.

Nhờ sự giúp đỡ của các ân nhân quê hương ở Hải ngoại, và cộng đồng giáo hữu quê hương ở hai miền Nam, Bắc, đồng thời có sự động viên khích lệ của hai cha quý hương là: Phêrô Trần Khắc Thi và phê rô Trần Đình Bốn, cùng với tinh thần đoàn kết của trên 1.000 tín hữu trong họ, ngày 20.02.2001 ngôi nhà thờ bắt đầu được khởi công. Tiến trình thi công được được thực hiện đều đặn, ngày nào cũng có hàng trăm người làm việc tấp nập trong những công việc như: xẻ móng, đóng cọc, rải sắt, đập gạch, đổ bê tông… Ngày 20.12.2005, giáo họ đã tổ chức mừng công ngôi nhà thờ mới này, tạm thời được đưa vào sử dụng, là nơi quy tụ các tín hữu để cầu nguyện sớm chiều và cử hành các nghi thức phụng vụ, Thánh lễ. Ngôi nhà thờ thứ IV này thực sự là một dấu ấn đặc biệt của người cha chung giầu nhiệt huyết, cha Đa minh Phạm Quang Trung, cũng như của mọi thành phần con dân quê hương Giáo họ Đông A khắp nơi xa gần.

Năm 2006, giáo họ lại tiếp tục xây phần cao của hai tháp chuông, làm trần 7 gian còn lại, trang trí phần cuối và sửa sang khuôn viên nhà thờ: mở rộng sân và xây tường dậu. Như vậy, sau 8 năm xây dựng, ngôi nhà thờ mới đã tạm hoàn thành với chiều dài 55m, rộng 17m và cao 21m, hai cánh hồi mỗi bên 4m, tháp cao 39m. Vừa đặt chân đến khu vực Văn Long, trung tâm văn hóa hóa xã, người ta đã thấy nổi lên nhà thờ khang trang, lộng lẫy, mái ngói đỏ tươi, thân tường màu đá, các hoa văn, khung cửa cuốn trắng nổi bật lên giữa khung cảnh đồng quê, tổ điểm thêm vẻ đẹp cho quê hương đất nước, góp phần làm cho Giáo Hội vinh quang. Từ cổng lớn nhìn về cuối nhà thờ, chính giữa là tượng Chúa Giêsu Vua Vũ Trụ, hai bên là tượng thánh Phêrô và Phaolô tông đồ, một bức phù điêu biểu tượng Chúa Thánh Thần hiện xuống trong nhà tiệc ly được đặt ngay phía trên khung cửa lớn; hai bên tường ngoài nhà thờ được trang trí 10 pho tượng thánh Tông đồ. Cửa ra vào mở theo đường ray rất thuận tiện, làm toàn bằng gỗ lim chắc chắn, đẹp đẽ, chạm trổ hoa văn tinh xảo sắc nét; các cửa sổ đều được che chắn bởi hai lớp: trong kính ngoài chớp. Trong lòng nhà thờ kê 4 hàng ghế, đủ chỗ cho gần một nghìn tín hữu ngồi tham dự Thánh Lễ. Các tòa được sơn son thiếp vàng, thiết kế hoa văn tinh xảo mềm mại. Trần nhà thờ được làm theo hình cánh dơi, các đường gân cong nối liền với các đấu cột trông rất hài hòa và đẹp mắt.

Giáo xứ Bồng Tiên có những thời điểm gặp khó khăn về nhân sự, giáo dân thì đi làm ăn xa quê, người lên rừng, người vào Nam hoặc đi lao động nước ngoài. Về mục vụ cũng có nhiều thay đổi, sau khi cha Gioan B. nghỉ để chữa bệnh, cha Phê rô Nguyễn Kim Toàn về quản nhiệm từ năm 1992-1993; cha Vinc. Vũ Văn Duyệt quản nhiệm từ năm1993-1994. Cũng vậy, sau khi cha Dom. Phạm Quang Trung được bổ nhiệm thuyên chuyển đi xứ khác, cha Phanxicô Trần Văn Học về quản xứ trong thời gian ngắn ngủi được 1 tháng, ngài đã từ biệt đoàn chiên mà Về nhà Chúa. Từ năm 2007-2009, giáo xứ được đặt dưới sự coi sóc của cha Giuse Đinh Xuân Ngọc. Mặc dù trong những thời gian ngắn ngủi, nhưng tất cả các Ngài đều đã đã để lại những kỉ niệm tốt đẹp trong lòng cộng đoàn Dân Chúa thuộc Giáo xứ Bồng Tiên nói chung và giáo họ Đông A nói riêng.

Năm 2009, giáo họ được đặt dưới thời coi sóc của Cha Giuse Trần Xuân Chiêu – Chánh xứ Bồng Tiên, cũng là cha Quí hương (Bồng Tiên-Vũ Tiến), đồng thời là cha quản hạt thành phố Thái Bình. Đến năm 2013, xét thấy cha xứ kiêm quá nhiều công việc chung, Bề trên bổ nhiệm thêm cha Dòng Đồng Công Martinô Thịnh Hoàng Văn Đình làm phó xứ, để cha xứ có điều kiện phục vụ nhiều hơn cho 2 Đại chủng viện Hà Nội và Mĩ đức cũng như công trình xây dựng Nhà Chung Giáo phận. Trong thời này, cha xứ đã định hướng cho Giáo họ Đông A cố gắng phấn đấu thăng tiến về mọi mặt, để có thể trở thành giáo xứ tương lai. Việc làm quan trọng đầu tiên là tiến hành mở rộng mặt bằng khuôn viên nhà thờ và diện tích đất đai, tiếp đến là xây dựng cơ sở Nhà Chung. Để mở rộng diện tích khuôn viên nhà thờ, giáo họ đã mua dãy nhà khu cuối nhà thờ rộng hơn 800m2, lấp quãng sông cụt của xã hội với mặt bằng là 1.518m2, và chuyển con đường ra bên ngoài để tăng thêm diện tích là 240m2. Như vậy, tổng diện tích khuôn viên giáo họ Đông A là 5.191m2.

Người dân Đông A vừa có tinh thần đạo đức sốt sắng, lại vừa rất cần cù và sáng tạo; có nhiều tay thợ mộc, thợ xây lành nghề đã đóng góp những công trình lớn cho xã hội cũng như trong Giáo hội. Hiện Giáo họ Đông A đang cố gắng mở rộng khoảng hơn 3.000m2 ruộng phần trăm bên ngoài đường của xã hội, để sau này làm cơ sở khi được nâng lên hàng giáo xứ.Giáo họ cũng mới hoàn thành Linh đài Đức Mẹ La Vang mang tầm cỡ lớn trong giáo phận, đã được Đức Cha Phêrô, giám mục giáo phận về làm phép tháng 9 năm 2013. Bên cạnh đó, giáo họ cũng đã lắp đặt 14 đàng Thánh Giá hoàn toàn bằng đá khối, xung quanh Thánh Đường, đồng thời chuẩn bị xây nhà Giáo lí 3 tầng phía đầu nhà thờ, để mọi mọi lứa tuổi có điều kiện học hỏi tăng them sự hiểu biết về Đức tin và văn hóa, cũng như phát triển về phong trào đoàn hội. Ngoài những đoàn hội sẵn có, giáo họ đã thành lập Ban Tình nguyện viên năm vào 2012, Ban kèn nữ năm 2013, và Hội Lòng Chúa Thương Xót năm 2014.

Đặc biệt, sau biết bao nhiêu khó khăn, ngày 3 tháng 5 năm 2014, cha xứ đã đề xuất và được Đức Cha Phêrô, Giám mục giáo phận cho phép, giáo họ đã tổ chức thánh lễ trọng thể và cung nghinh 4 hài cốt các Vị tiền nhân của giáo họ đã anh dũng tuyên xưng Đức tin, được quàn trong hộp kính chân không và đặt vào nơi xứng đáng để mọi người đến kính viếng.

Để chuẩn bị cho một trang sử mới, giáo họ nỗ lực quyết tâm phấn đấu thăng tiến về mọi mặt. Giáo họ tiếp tục phát huy tinh thần sống đạo, đồng thời kết hợp với tinh thần khôn ngoan đối thoại. Trong khi đó Giáo họ hoàn thiện tổng thể cho ngôi Thánh đường, như: tu sửa, sơn quét… để tổ chức Thánh lễ Tạ Ơn cắt băng khánh thành. Mọi con dân Đông A cùng vui mừng và nô nức chờ đón, khi được tin Giáo họ Đông A đã được Giáo phận quyết định nâng lên hàng Giáo xứ, đã được Nhà nước công nhận ngày 22 tháng 8 năm 2014, và có thể tin vui này sẽ được công bố vào ngày lễ Quan Thầy Đệ Nhị của Giáo phận (mùng 8 tháng 12 năm 2014). Khi đó, Giáo họ Đông A sẽ mang tên là: Tân Giáo xứ Đông A.

Tuy nhiên, theo chương trình thuyên chuyển nhiệm sở của linh mục đoàn trong toàn giáo phận, từ ngày 10-09-2014, giáo xứ Bồng Tiên lại được đón cha Quản xứ mới, cha Đa Minh Bùi Thê Truyên, Giáo xứ Đông A tạm thời được sự dẫn dắt của cha Quản nhiệm mới, mọi công việc đang ở chiều rất thuận lợi. Hi vọng sau khi Tân Giáo xứ Đông A chính thức công nhận, với những gì Đông A đang có, chắc chắn Giáo xứ sẽ có cha quản xứ về trực tiếp nhiệm sở, để coi sóc và phục vụ cộng đoàn.

III. Tổ chức và hoạt động

Sau khi được thành lập, giáo xứ Đông A đã được nhiều đời các cha quản xứ Bồng Tiên về quản nhiệm giáo họ.

1.     Các Cha Quản nhiệm

 

Stt Tên Cha Quản nhiệm Thời gian
1 Cha Phạm Ngọc Quế     1786  –   1880
2 Cha Già Vũ Ruyện 1880  –   1890
3 Cha Phạm Công Trứ 1890  –   1895
4 Cha Già Mỹ 1895  –   1897
5 Cha Già Lý 1897  –   1900
6 Cha Già Hương 1900  –   1902
7 Cha Già Đốc 1902  –   1906
8 Cha Già Phúc 1906  –   1912
9 Cha Già Mận 1912  –   1930
10 Cha Già Thiện 1930  –   1934
11 Cha Già Kiến 1934  –   1936
12 Cha Già Trác 1936  –   1940
13 Cha Già Khâm 1940  –   1944
14 Cha Cố Cẩm 1944  –   1947
15 Cha Già Trình 1947  –   1952
16 Cha Dom. Phạm Châu  Quý 1952  –   1968
17 Đức Cha Đa minh Đinh Đức Trụ 1968  –   1973
18 Cha GB. Phạm Ngọc Châu 1973  –   1992
19 Cha Pet. Nguyễn Kim Toàn 1992  –   1993
20 Cha Vinc. Vũ Văn Duyệt 1993  –   1994
21 Cha Dom. Phạm Quang Trung 1994  –   2007
22 Cha Giuse Đinh Xuân Ngọc 2007  –   2009
23 Cha Giuse Trần Xuân Chiêu 2009  –  2014

 

2. Danh sách các Vị trùm trong giáo xứ Đông A qua các thời kì

TT Họ và Tên Thời gian làm việcC
1 Cụ Phêrô Trần Xuân Thiều 1860
2 Cụ Phêrô Trần Văn Nãi 1870
3 Cụ Phêrô Trần Văn Điều 1890
4 Cụ Phêrô Trần Văn Đạt 1910
5 Cụ Phêrô Trần Xuân Chinh 1930
6 Cụ Phêrô Trần Hữu Tựa 1935
7 Cụ Phêrô Trần Ngọc Liêng 1940
8 Cụ Phêrô Trần Ngọc Nhĩ 1944
9 Cụ Phêrô Trần Hữu Tâm 1947
10 Cụ Phêrô Trần Ngọc Uẩn 1949
11 Cụ Phêrô Trần Văn Thư 1953
12 Cụ Phêrô Trần Văn Bách 1955
13 Cụ Phêrô Trần Hữu Tình 1960
14 Cụ Phêrô Trần Trọng Mạo 1970
15 Cụ Phêrô Trần Tuyên 1975
16 Cụ Phêrô Trần Ngọc Khơi 1978
17 Cụ Phêrô Trần Văn Huề 1978
18 Cụ Phêrô Trần Văn Vịnh 1985
19 Cụ Phêrô Trần Văn Cận 1985
20 Cụ Phêrô Trần Đình Tuy 1988
21 Cụ Phêrô Trần văn Vi 1988
22 Cụ Phêrô Trần Văn Tề 1991
23 Cụ Phêrô Trần Văn Lân 1991
24 Cụ Phêrô Trần Hùng Lanh 1994
25 Cụ Phêrô Trần Văn Thắng 1994
26 Cụ Phêrô Trần Trọng Ngận 1997
27 Cụ Phêrô Trần Trọng Ngự 1997
28 Cụ Phêrô Trần Thanh Sơn 2002
29 Cụ Phêrô Trần Ngọc Khuê 2002
30 Cụ Phêrô Trần Thanh Trắc 2006
31 Cụ Phêrô Trần Văn Thạo 2006
32 Cụ Phêrô Trần Đăng Khoa 2010
33 Cụ Phêrô Trần Văn Chấn 2010
34 Cụ Phêrô Trần Văn Thành 2013
35 Cụ Phêrô Trần minh Tuấn 2013
36 Cụ Phêrô Trần Quang Độ 2013

 

3. Các Đoàn thể

Giáo xứ luôn biểu hiện được là một trong giáo họ đàn anh của giáo xứ trong mọi sinh hoạt của cộng đoàn, qua các Ban ngành Đoàn thể:

Stt Tên Thời gian thành lập Số hội viên
1 Huynh Đoàn Đa Minh
2 Ban Ca Đoàn
3 Hội Con Đức Mẹ
4 Hội Gia Trưởng Thánh Giuse
5 Ban Thanh niên
6 Ban Trắc
7 Hội Sinh Vật Cảnh
8 Ban Trống
9 Ban Kèn Nam
10 Ban Kèn Nữ 2013 45
11 Tình nguyện viên 2012 40
12 Hội Lòng Chúa thương xót 2014 50

Vậy là từ ban đầu, chỉ một nhóm nhỏ dân làng Trài đón nhận Tin Mừng, đến nay Đông A đã lớn mạnh không ngừng, mọi người có thể hạnh phúc vì tinh thần sống đạo, vì những hi sinh đóng góp cho Giáo hội và vì những kết quả rất đáng tự hào. Tạ ơn Chúa, thánh Phêrô Tông Đồ – Quan Thầy, các vị Tử Đạo quê hương, từ đây giáo xứ Đông A được sánh ngang với các xứ đạo đàn anh khác trong Giáo phận.

Trên đây là những điểm cơ bản trong lịch sử của giáo xứ Đông A. Có được thành quả này, giáo xứ Đông A ghi ơn các vị tiền nhân, Quí Đấng bậc, Ân nhân, thân nhân, và tất cả mọi người, lương cũng như giáo đã tham gia, động viên, và phát triển giáo họ Đông A có được như ngày hôm nay.

             Chúng con xin tri ân và cảm tạ!

       Đông A,  tháng 9  năm 2014

      Ban trùm tân cựu Giáo họ biên soạn

Chia sẻ